Księgarnia Internetowa Gandalf

malinowakrolewna 5 maj 2009

recenzja nagrodzona 25.00pkt - recenzja tygodnia

Sam autor w jednym z rozdziałów tej powieści, pisze: „bohater tej książki-dom własny” i faktycznie, gdybym miała jednym słowem odpowiedzieć na pytanie o czym jest utwór, odpowiedziałbym właśnie, że o domu. Głównym atutem tej książki, tym co wciąga czytelnika jest niezwykła atmosfera rodziny Wańkowiczów i domu jaki tworzą. Nie domu, w sensie ścian, podług, sufitów-bo tych jest w utworze bardzo wiele, niektóre są chwilowe niektóre wpisują się w pamięć na zawsze, ale o domu -ognisku domowym. Wańkowicz opisuje tu świat w którym on sam jest sobą, jego żona-żoną a córki-córkami. Wokół nich widzimy ludzi z rodziny, przyjaciół, znajomych i całkiem obcych, różnie nastawionych, pozostających w różnych relacjach z Wańkowiczami, ludzi. Najważniejsze są jednak dzieci. To je nazywa autor „zielami na kraterze” a części konstrukcyjne powieści wydziela jak etapy wzrastania i pielęgnacji roślinności. Córki, są jak roślinki wyrosłe na kraterze, na gruncie, który zupełnie nie sprzyja życiu a jednak, który stał się jego podłożem. Dziewczynki urodziły się w Polsce międzywojnia, miały ledwie kilka- kilkanaście lat gdy nastała druga wojna światowa. Były młodziutkie, dorastały w kochającej się rodzinie ale jednak ich życie zostało uwikłane w okrutny czas. Były jak rośliny rosnące na kraterze, wciąż zagrożone, chcące żyć i rosnąć a jednak, nie mogące się normalnie rozwijać. Książka rozpoczyna się narodzinami pierwszej córki zaraz po tym jak minęła pierwsza wojna, a kończy, wspomnieniem jej tragicznej śmierci na barykadach okupowanej Warszawy. Istotne jednak, że nie wojna, uwikłanie człowieka w czas, niesprawiedliwość konfliktów zbrojnych jest tematem głównym książki (choć niewątpliwie jednym z najważniejszych, bez których ta powieść nie byłaby tą powieścią). Choć wydać się to może przewrotne, i z pewnością takim jest, motywem przewodnim książki jest apoteoza życia, pochwała witalności. Wańkowicz daje bowiem w „Zielu na kraterze” piękne świadectwa życia kochającej się rodziny. To te mikrohistoryjki mimo, że błahe w obliczu tematyki śmierci, zagrożenia, wojny, wysuwają się na pierwszy plan powieści. Pamiętamy z jej lektury równie dobrze i straszny obraz cierpienia w obliczu wojny jak harce dzieci podżeganych do zabaw przez ojca, przedziwne przezwiska (tata jest Kingiem, mama Królikiem dziewczynki Sanczem Pansą i Tili). Więcej, obraz wojny przedstawiony w tej lekturze działa na nas tak bardzo, moim zdaniem, właśnie ze względu na to, że tak bardzo angażuje nas ta warstwa związana z atmosferą domu Wańkowiczów. Ten swoisty rodzaj utożsamienia, wrośnięcia czytelnika w dom ludzi o których czyta w tej powieści, to jej ogromny plus. Muszę bowiem przyznać, że „Ziele na kraterze” czyta się z zapartym tchem pochłaniając kolejne strony, wątki, wydarzenia właśnie ze względu na tę ich szczególną rodzinną, ciepłą atmosferę sprzed wojny. Obrazki z przedwojennego życia Wańkowiczów bawiły mnie tak, że zaśmiewałam się w głos! Ojciec był animatorem zabaw, wymyślał szalone wyprawy, rytuały zachowań, rozpie[...] a za chwilkę żartobliwie dokuczał córkom tak intensywnie, że wciąż krzyczały w dzieciństwie : „Mama nie pozwól! Mama..” a potem wszyscy bawili się i śmiali razem. Matka opiekowała się dziewczynkami czule a jednocześnie sama była trochę jak dziewczynka-uwielbiała chodzić boso po trawie, żartowała, śpiewała. Atmosfera między rodzicami i dziećmi była bardzo wesoła, żywa. Wiele rozmawiano, dokazywano razem choć i karcono złe postępowanie. Wszytskie relacje opierały się jednak na zdrowym porozumieniu i w[...]mnym szacunku co sprawiało że dom Wańkowiczów hipnotyzował, wciągał. Myślę też, że urok „Ziela na kraterze” polega właśnie na tym przenikaniu światów beztroski, miłości rodzinnej i wojny, więcej, na szczególnym nacisku właśnie na tę pierwszą warstwę! Powoduje to, że wczuwamy się w sytuację Wańkowiczów, przez 400 stron lektury tak dobrze ich poznajemy i cóż-lubimy ich tak bardzo, że niezwykle empatycznie reagujemy na wszystko co im się przydarza. Dlatego też, mimo, że człowiek i jego chęć życia jest motywem głównym powieści, tak bardzo emocjonalnie reagujemy na tragedię wojny, która ich dopada. Wojna to bowiem dla rodziny Wańkowiczów rozłąka, rozdzielenie. Nagle każdy z członków tej pięknej wspólnoty, z mieszkańców tego metaforycznego domu-ogniska domowego, musi zostać sam, oddzielony od bliskich. Ich losy, tak blisko ze sobą dotąd splecione muszą ulec rozpadowi na kilka oddzielnych losów z których żaden nie będzie łaskawy.

muchabzz salmopol(at)o2.pl 13 lipiec 2011

po pierwsze jest to ksiazka elitarna. to co napisala jakis szczaw powyzej ze jest nudna i nie polecam to wlasnie taki przyklad jej elitarnosci. tej ksiazki byle cymbal nie zrozumie i nie pojmie. to ksiazka ktora jak dobry kabaret za czasow komuny - przemiawia do naszej inteligencji i kaze myslec podczas czytania. 2. to jest ksiazak napisana najwyzszej klasy polszczyzna. i to jest kolejny powod dla ktorego byle cymbal po nia nie siegnie albo sie zrazi po paru stronach. ktos kto sie na codzien posluguje polszczyzna pelna przeklenstw, anglicyzmow, nowomowy rodem z wiezenia po prostu tej ksiazki nie rozumie. czyta ja jakby byla innym jezykiem napisana. 3. to jest ksiazka chyba glownie skierowana do ojcow. i opowiada o tym jak mozna w tym swiecie w ktorym zyjemy wychowac dwoje dzieci przekazujac im piekne wartosci. jak budowac dom fizycznie i w umyslach, jak przekazac swiadosc ze nie pieniadz nie bogactwo jest najwazniejsze, jak wyjasnic, ze w kazdej chwili zycia jestesmy bogaci swa wiedza godnoscia przekonaniami. 4. j a te ksiazke odkrywalem jak inni powyzej stopniowo. jest w tym duzo prawdy ze do tej ksiazki trzeba dorosnac. bo te ksiazke czyta sie zamykajac co jakis czas oczy i chodzac po pokojach domeczkum ocierajac sie o postacie z jej kart, sluchajac ich glosu, dla tego jest to ksiazka niezwykla.. jesli ktos te ksiazke zrozumie to do konca juz bedzie nia zafascynowany. dzieki tej ksiazce (i drugiej pt "Na skraju imperiu" Mieczyslawa Jalowieckiego) zaczalem rozumiec ze tak naprawde po wojnie polacy odrodzili sie juz jako inny narod. zostalismy odarci z takiej klasy spolecznej jak ziemianstwo, ktora tworzyla wiela czesc naszej kultury narodowej (zobaczcie sobie zyciorysy polskiej inteligencji sprzed wojny - wiekszosc to ziemianie), i zostalismy pozabawieni kresow. 5 tak wiec nie polecam tej ksiazki gimbusom, dresom, lansujacym sie milosniczkom dody i rubika. to nie jest ksiazka dla was. jestescie za glupi zeby ja zrozumiec. 6. natomiast polecam goraco te ksiazke w wersji mowionej czytanej przez starego machalice. przesluchalem juz setki ksiazek i ta jest na pierwszym miejscu pod wzgledem interpretacji. absolutnie mistrzostwo swiata.