Prowadź swój pług przez kości umarłych

18 lutego 2010

MadGa magdalenamag@o2.pl

Nowa książka Olgi Tokarczuk może być pewnym zaskoczeniem dla czytelników. Po pierwsze dlatego, że autorka zmienia kierunek literacki, odchodząc od opowiadać, którymi głównie się kojarzy na rzecz linearnej powieści i do w dodatku z wątkiem kryminalnym. Niemniej dzięki tej literackiej formie thrillera Tokarczuk genialnie tworzy atmosferę tajemnicy, którą hipnotyzuję wręcz czytelnika, czego pewnie nie udałoby się zmieścić w opowiadaniu. Po drugie sięga po nietypowego bohatera, a właściwie bohaterkę - Janinę, kobietę w starszym wieku w dodatku o dość nietypowych zainteresowaniach. Pani Janina była bowiem konstruktorem mostów na całym świecie, ale jej największą pasją jest astrologia. Czyta w gwiazdach jak w największej księdze, wyczytując to co było i co ma się stać. Kreacja bohatera dość zaskakująca, ale zarazem budząca ogromną sympatię. Tokarczuk przedstawia ją jako kobietę szczerą i bardzo wrażliwą, o wysokim poczuciu wartości i sprawiedliwości. Gdy tylko widzi, że dzieje się coś niedobrego, nie potrafi przejść obojętnie. Zawsze działa, podnosi swój kobiecy głos w istotnych sprawach, nawet jeśli nikt nie chce jej słuchać. Szczególnie wyczulona jest na cierpienie zwierząt, sama żyjąc w zgodzie z naturą, nie może znieść bestialstwa wobec często bezbronnych zwierząt. Wiele już się na to napatrzyła i często dochodzi do wniosku, że to w ludziach więcej jest dzikości i zezwierzęcenia niż to przypisuje się zwierzętom. Niestety poglądy te przynoszą jej jedynie sławę starej nadwrażliwej baby. Ale nawet to jej nie zniechęca. Ale gdzie w tym wszystkim wątek kryminalny ? Otóż wokół Pani Janiny zaczynają dziać się dziwne rzeczy - w jej najbliżej okolicy dochodzi do morderstw, które przypisuje się zwierzętom. Janina wygłasza coraz głośniej przedziwną teorię, że to zwierzęta mszczą się na ludziach za wyrządzone krzywdy. I chociaż początkowo nikt nie wierzy w te brednie, pada blady strach na tych, którzy mają na sumieniu niejedno istnienie. A teoria zaczyna się potwierdzać, gdy dochodzi do kolejnych tajemniczych zabójstw. Niemniej Tokarczuk nie poprzestaje jedynie na zawiązaniu ciekawej tajemnicy, jest na to zbyt wnikliwą obserwatorką. Umieszczając całą tą akcję w prowincjonalnej polskiej mieścinie pozwala sobie na scharakteryzowanie polskiego społeczeństwa. Obnaża dwulicowość, zawiść i obłudę ludzką. Wszystko to ubrane w świetną lingwistykę Tokarczuk, daje nam powieść nieprzeciętną, zaskakującą i niejednolitą. Kryminał, powieść społeczna, wątki ekologiczne, do tego wpleciona poezja Blake\'a, połączenie tragizmu z patosem to mieszanka dość wybuchowa, jednak w tej powieści wszystko to znajduje swoje miejsce. I po prostu przyjemność czytania Tokarczuk jest ponad wszystkim największa.

Recenzja nagrodzona (2pkt)